Op 3 september 2026 publiceerde Digitaal Vlaanderen een bericht voor Vlaamse overheidsdiensten: artikel 50 van de Europese AI-verordening is in werking getreden. Wie een chatbot of digitale assistent inzet, moet burgers laten weten dat ze met AI praten. Wie met AI beelden of teksten maakt, moet dat in bepaalde gevallen ook melden.
Die regels gelden niet alleen voor overheden. Sinds 2 augustus 2026 zijn ze van toepassing op elke organisatie die AI inzet om met mensen te praten of om inhoud te maken voor buiten. En op 2 december 2026 loopt de laatste overgangstermijn af: dan moeten ook generatieve systemen die al vóór augustus op de markt waren, hun uitvoer machineleesbaar markeren, zo staat in de wijziging van de AI-verordening die deze zomer werd aangenomen.
Heeft jouw organisatie een chatbot op de website, een assistent die klantmails beantwoordt of een team dat met AI nieuwsberichten en beelden maakt? Dan lees je hier wat artikel 50 vraagt, wat er niet onder valt, en welke 4 stappen je nu zet.
Wat artikel 50 precies vraagt
Artikel 50 bevat 4 verplichtingen. Ze gelden voor alle AI-systemen die eronder vallen, niet alleen voor de systemen met een hoog risico.
- Praten met AI. Wie een systeem aanbiedt dat rechtstreeks met mensen communiceert, zorgt dat die mensen weten dat ze met AI te maken hebben. Behalve als dat voor een redelijk geïnformeerd persoon al duidelijk is.
- Markeren van gegenereerde inhoud. Aanbieders van systemen die tekst, beeld, geluid of video maken, markeren die uitvoer in een machineleesbare vorm, zodat te herkennen is dat hij door AI is gemaakt of bewerkt.
- Emotieherkenning en biometrische indeling. Wie zo'n systeem gebruikt, informeert de mensen die eraan worden blootgesteld.
- Deepfakes en teksten over publieke zaken. Wie met AI beeld, geluid of video maakt dat echt lijkt, moet dat melden. Hetzelfde geldt voor door AI gemaakte tekst die wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang, tenzij een mens die tekst heeft beoordeeld en iemand redactionele verantwoordelijkheid draagt.
De informatie moet duidelijk zijn, herkenbaar, toegankelijk, en uiterlijk bij het eerste contact gegeven worden. Wie zich er niet aan houdt, riskeert volgens artikel 99 een boete tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet, het hoogste van de twee. Voor het mkb geldt het laagste van de twee.
Op 20 juli 2026 publiceerde de Europese Commissie richtsnoeren die uitleggen hoe ze deze regels leest. Ze zijn niet bindend, maar wel bedoeld als leidraad voor de toezichthouders die de regels handhaven. Eerder, op 10 juni, verscheen de gedragscode voor het markeren en labelen van AI-inhoud. Volgens de Commissie hadden eind juli zo'n 190 organisaties die code ondertekend.
Aanbieder of gebruiker: welke regels voor jou gelden
De AI-verordening verdeelt de plichten over twee rollen. De aanbieder ontwikkelt een AI-systeem of brengt het in gebruik. De gebruiker (in de wet: de gebruiksverantwoordelijke) zet een systeem onder eigen verantwoordelijkheid in. Een organisatie kan het een, het ander of allebei zijn.
Dat onderscheid bepaalt wat je moet doen. Koop je een kant-en-klare tool, dan ligt het markeren van de uitvoer vooral bij de leverancier. Laat je een eigen chatbot of assistent bouwen en zet je die onder je eigen naam in gebruik, dan kun je zelf aanbieder zijn, en dus ook verantwoordelijk voor de melding aan je klanten. Volgens een analyse van de richtsnoeren door advocatenkantoor Stephenson Harwood mag een organisatie die op een bestaand model bouwt, leunen op de markering die het model al aanbrengt, maar moet ze wel kunnen laten zien dat die werkt.
Maak daarom per toepassing een korte lijst: wat doet het systeem, wie heeft het gebouwd, wie zet het in, en ziet iemand buiten je organisatie de uitvoer?
Stap 1: laat je chatbot zeggen dat hij een chatbot is
De meest voorkomende situatie is een chatbot of assistent die met klanten, burgers of sollicitanten praat. De richtsnoeren vragen dat de melding in het ontwerp zit en bij het eerste contact verschijnt. Voorbeelden die Stephenson Harwood uit de richtsnoeren noemt: een korte zin in gewone taal bij het begin van het gesprek, een blijvend label in beeld, of een gesproken mededeling bij een spraakassistent.
Wat niet genoeg is: een vage naam als "assistent", een melding die alleen in de algemene voorwaarden of de voettekst van de website staat, of alleen een technische markering die de gebruiker niet ziet. Ook de samenvatting in The National Law Review noemt verwijzingen in voorwaarden, voetteksten en vage labels waarschijnlijk onvoldoende.
Dit speelt ook bij assistenten met een eigen persona. Bij de cultuurchatbot die we voor DEN bouwden heeft elke assistent een eigen rol, toon en afbakening. Hoe menselijker een assistent klinkt, hoe belangrijker het is dat de bezoeker vanaf de eerste zin weet dat hij met AI praat.
Werkt een AI-agent zelfstandig namens iemand, bijvoorbeeld door een afspraak te maken of een bericht te sturen, dan moet hij volgens de richtsnoeren ook laten weten namens wie hij handelt, en dat herhalen op belangrijke momenten. Meer over grip op agents lees je in ons artikel over agents met toegang tot je systemen.
Stap 2: bepaal welke AI-inhoud een label nodig heeft
Niet alles wat je met AI maakt, hoeft een label. De plicht voor gebruikers raakt vooral twee soorten inhoud.
Deepfakes. Beeld, geluid of video gemaakt of bewerkt met AI dat lijkt op echte personen, plaatsen of gebeurtenissen. Denk aan een video met een stem die op een bestaande medewerker lijkt, of een foto van een situatie die nooit plaatsvond. Het label moet zonder hulpmiddelen te zien of te horen zijn, bij de eerste keer dat iemand de inhoud tegenkomt. Voor duidelijk artistiek, satirisch of fictief werk geldt een lichtere plicht.
Tekst over zaken van algemeen belang. Een nieuwsbericht, een publieksvoorlichting of een persbericht dat met AI is geschreven, moet een melding krijgen, behalve als een mens de tekst inhoudelijk heeft beoordeeld en de organisatie er redactioneel verantwoordelijk voor is. De richtsnoeren vragen volgens Stephenson Harwood echte inhoudelijke controle, geen snelle blik. En past AI de tekst na die controle nog wezenlijk aan, dan vervalt de uitzondering.
Voor een gewone klantmail, een interne samenvatting of een offerte geldt deze labelplicht dus meestal niet. Wel geldt: als een AI-assistent die mail zelfstandig in een gesprek met de klant schrijft, val je mogelijk onder stap 1.
Wil je zichtbaar labelen, dan kun je de EU-iconen voor AI-inhoud gebruiken: een basisicoon, een icoon voor volledig door AI gemaakt en een icoon voor deels met AI bewerkt. Gebruik ervan is vrijwillig, schrijft de Commissie, de labelplicht zelf niet.
Stap 3: weet wat er niet onder valt
De richtsnoeren noemen ook uitzonderingen op het markeren door aanbieders. Volgens Stephenson Harwood gaat het onder meer om korte uitvoer zoals alt-tekst en bijschriften, broncode, vertalingen door AI en gewone tekstbewerking die de inhoud of betekenis niet verandert. Ook uitvoer die binnen een afgesloten omgeving blijft, valt erbuiten, maar alleen als die niet buiten de organisatie wordt gedeeld en goed is afgeschermd, bijvoorbeeld met toegangsbeheer.
Twee punten vragen extra aandacht. Inhoud die je vóór 2 augustus 2026 maakte, hoef je niet alsnog te labelen. Maar een tekst die je vóór die datum met AI schreef en pas daarna publiceert, valt er wel onder, tenzij de uitzondering voor redactionele controle geldt.
Een interne tool is dus geen vrijbrief: zodra de uitvoer naar klanten, burgers of het publiek gaat, gelden de regels. Dat sluit aan bij wat we eerder schreven over AI die buiten het zicht van IT wordt gebruikt: je kunt pas labelen wat je in beeld hebt.
Stap 4: maak het onderdeel van je proces
Transparantie is geen eenmalige aanpassing van je website. Elke nieuwe toepassing, elke nieuwe campagne en elk nieuw kanaal roept dezelfde vraag op. Leg daarom vast:
- In je overzicht van AI-toepassingen: per toepassing of artikel 50 geldt, welke rol je hebt en hoe de melding eruitziet.
- In je redactieproces: wie de inhoudelijke controle doet op teksten voor het publiek, en waar dat wordt vastgelegd.
- In afspraken met bureaus en leveranciers: wie labelt, en wat er gebeurt als zij AI inzetten voor inhoud die onder jouw naam verschijnt.
- In je oplevering: een controle op de melding bij elke nieuwe chatbot of assistent, net als een controle op toegankelijkheid.
Hoe NewWorks dit aanpakt
Bij elke oplossing die we bouwen, of het nu een kennisbank-agent, een document-agent of een volledige workflow is, bepalen we in de eerste weken wie de oplossing gebruikt en wie de uitvoer ziet. Praat de oplossing met klanten of publiceert ze inhoud, dan bouwen we de melding en de menselijke controle mee in het ontwerp, en niet achteraf. In een AI Build Sprint hoort dat bij de validatie, voordat er gebouwd wordt.
Wat je deze week kunt doen: open elke chatbot en assistent die jouw organisatie naar buiten inzet, en stel de eerste vraag zoals een klant dat doet. Zie je in het eerste antwoord duidelijk dat je met AI praat? Zo niet, dan weet je waar je begint. Wil je meedenken over je eigen situatie, neem dan contact op.
Benieuwd hoe dit voor jou werkt?
Plan een kennismaking


